Nhà Hát Kịch Hà Nội | Nhà hát kịch Hà Nội

Giai đoạn 1986-1999

    IV. GIAI ĐOẠN 1986-1999

Giữa năm 1986, Đoàn dàn tập “Khoảnh khắc và vô tận” là phần 2 của “Tôi và chúng ta”. Tiết mục tiếp tục lên án mạnh mẽ chế độ quan liêu bao cấp, kiên quyết đấu tranh cho một cơ chế mới thích hợp, đồng thời đòi hỏi mọi người phải đổi mới cách nghĩ. Đây cũng là cuộc đụng độ Sống– Mái giữa những người dũng cảm, trung thực, tiên tiến với bè lũ cơ hội, bảo thủ và quỷ quyệt. Tiết mục vẫn do NS Hoàng Quân Tạo đạo diễn cùng toàn bộ ê kíp sáng tạo vốn làm việc ăn ý và ủng hộ cái mới trong sáng tạo nghệ thuật.

khoanhkhacvavotan2

khoanhkhacvavotanCảnh trong vở “Khoảnh khắc và vô tận”

     Tháng 3/1987, Đoàn mang vở “Khoảnh khắc và vô tận”- phần 2 của “Tôi và chúng ta” vào diễn tại thành phố HCM lần thứ 5 (Tính cả hai kỳ hội diễn 1980– 1985) được khán giả đón chào nồng nhiệt. Đoàn đã diễn liên tục gần 3 tháng trên sân khấu – hội trường Liên Hiệp Công Đoàn, lần phục vụ cán bộ và nhân dân thành phố HCM này Đoàn được các đồng chí Phan Văn Khải, Võ Trần Chí, cùng nhiều các đồng chí lãnh đạo đầu ngành của thành phố hoan nghênh và giúp đỡ tận tình. Ngay trong những ngày này đoàn đã mời tác giả Lưu Quang Vũ bay vào Sài Gòn và tác giả đã cùng ban lãnh đạo đoàn bàn bạc trao đổi thực tế hiệu quả của vở diễn “phần 1 và 2” để tác giả viết tiếp phần 3.Với tinh thần tập 3 ra mắt khán giả cũng phải tốt như tập 1 và 2.

khangiaxemkhoanhkhacvotanẢnh khán giả TP HCM đến xem vở “Khoảnh khắc và vô tận”

     Từ tháng 6/1987 Đoàn trở ra Hà Nội, đúng vào dịp chuẩn bị kỷ niệm trọng thể 70 năm cách mạng tháng 10 Nga, hưởng ứng thiết thực các tháng văn hóa, Liên Xô, Tiệp Khắc, Mông Cổ đồng thời tạo mọi điều kiện và đốc thúc tác giả Lưu Quang Vũ sớm xong bản thảo tập 3. Đoàn chọn vở “Nơi cuộc đời ẩn náu” còn có tên là: “Tổ chim cun cút” của Victo-Redcop do Vũ Đình Phòng dịch (Vở có nội dung gần gũi với thực trạng xã hội Việt Nam) Trong đó, tác giả bằng con mắt phát hiện sắc sảo vạch ra những hiện tượng tiêu cực quanh ta, lấp sau những nhân vật “Chức quyền” Khó nhận rõ diện mạo, khó tách bạch chân tướng. “Nơi cuộc đời ẩn náu” Công diễn được các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà Nước, các đồng chí lãnh đạo của Trung ương và thành phố như đồng chí NGuyễn Văn Linh, Nguyễn Thanh Bình, Võ Văn Kiệt, Trần Văn Phác. Các đồng chí tuỳ viên đại sứ quán Liên Xô, phóng viên báo sự thật Liên Xô đại diện thông tấn Nôvốtli…Hầu hết các đồng chí lãnh đạo và các vị khách quốc tế đại diện các cơ quan thông tấn báo chí cùng các tầng lớp khán giả Thủ đô khen ngợi. Đoàn đã diễn trên 100 đêm vở “Nơi cuộc đời ẩn náu” tại Hà Nội.

nguyenvanlinh(Đồng chí Nguyễn Văn Linh – Tổng bí thư chụp ảnh cùng lãnh đạo và các nghệ sỹ trong vở “Nơi cuộc đời ẩn náu”)

Noicuocdoiannau

Noicuocdoiannau2Cảnh trong vở “Nơi cuộc đời ẩn náu”

     Thời gian này Bộ văn hóa chỉ thị cho đoàn dựng vở kịch Mông Cổ mang tiêu đề “Giai điệu bị lãng quên” của Bat-Bayar do Đặng Trần Cần dịch, Hoàng Quân Tạo đạo diễn, Quốc Toàn phó đạo diễn, Ngọc Mỹ mỹ thuật, Trọng Đài âm nhạc. Hạ tuần tháng 10/1987 đúng vào tháng văn hóa Mông Cổ – Việt Nam. “Giai điệu bị lãng quên” công diễn. Đông đủ các quan khách đại diện của hai nước, các cán bộ đầu ngành văn hóa của hai nước, Đại diện Hội văn nghệ, Hội nghệ sỹ Sân khấu Việt Nam và Hà Nội hưởng ứng và cổ vũ nhiệt liệt.  Bộ Văn hoá Mông cổ trao tặng bằng khen cho đạo diễn Hoàng Quân Tạo và giấy khen cho 4 diễn viên: Quốc Toàn, Trần Kiếm, Đam Ka, Tuyết Mai, Ngọc Mỹ – họasỹ.

Cuối năm 1987 Đoàn dựng “Em đẹp dần trong mắt anh” của Tất Đạt. Vở diễn nêu phẩm chất của một trí thức chân chính cố vượt lên trên hoàn cảnh khó khăn sao cho có trách nhiệm, có đạo lý, qua câu chuyện của ông giáo vật lý tài giỏi nhưng đồng lương không đủ sống phải đi đạp xích lô kiếm thêm, sau chết gục bên thùng xe xích lô của mình… Tiết mục do NS Hoàng Quân Tạo đạo diễn, Ngọc Mỹ – mỹ thuật, Nguyễn Cường viết nhạc, với các vai chính: NS Quốc Toàn, Hoàng Cúc, Trần Đức, Thu Hương, Minh Hòa, Kim Chi, Hương Lan thể hiện…

emdepdantrongmatanh Cảnh trong vở “Em đẹp dần trong mắt anh”

     Tháng 12 năm 1987, Đoàn kịch Hà Nội được tác giả Lưu Quang Vũ đọc cho anh chị em trong hội đồng nghệ thuật và các diễn viên nghe bản thảo tập 3 có tên: “Quyền được hạnh phúc” sau đó ban lãnh đạo đoàn và các nghệ sỹ – diễn viên tham gia đóng góp ý kiến cho kịch bản. Tác giả và đoàn đều có chung một quan điểm đó là: Dứt khoát tập 3 phải hay hơn tập 1 và 2 nên tác giả tiếp tục nghiên cứu những ý kiến đóng góp của các nghệ sỹ để sửa chữa, nâng cao kịch bản. Đến quý III năm 1988 “Quyền được hạnh phúc” mới đi vào sàn tập. Kịch bản nhấn vào khía cạnh “Bị trói buộc trong sản xuất là do mất dân chủ…” rằng “Không ai có quyền cho ai dân chủ, mà dân chủ phải đương nhiên như không khí…Không có nó con người sẽ không còn là con người”. Tiết mục vẫn do NS Hoàng Quân Tạo đạo diễn, NS Quốc Toàn phó đạo diễn, Ngọc Mỹ – mỹ thuật, Nhạc sỹ Hoàng Vân viết nhạc. Vở “Quyền được hạnh phúc” vừa dàn tập vỡ vạc được chưa quá màn đầu, trong lúc cả sàn tập đạo diễn và diễn viên đang hào hứng tập luyện thì nhận được tin sét đánh ngang trời … “Vợ – Chồng tác giả Lưu Quang Vũ bị tai nạn giao thông trên đường Hải Phòng – Hà Nội”. Cả đoàn bàng hoàng, thất thần hay tin Xuân Quỳnh và cháu My tử nạn lúc 15h30’ gần cầu Phú Lương – Hải Dương. Lưu Quang Vũ được đưa vào bệnh viện tỉnh. Ít phút sau cả đoàn nhận tin dữ: Tác giả Lưu Quang Vũ từ trần lúc 17h cùng ngày. Cả đoàn chạy đến bên nhau, nắm lấy tay nhau khóc nức nở… Người sắt đá nhất cũng không thể cầm được nước mắt.

Cuối tháng 10 năm 1988 “ Quyền được hạnh phúc” chính thức ra mắt khán giả đêm đầu tiên. Vở diễn lập tức được các tầng lớp khán giả và báo chí khen ngợi… Cho là: Tác giả “đến độ chín muồi”, “Cô đọng, mực thước” làm bệ phóng cho diễn viên sáng tạo. Vở kịch mở đầu bằng bi kịch gia đình Thuỵ, Tiết mục như mũi dao nhọn thọc sâu vào cơ chế “Quan liêu” vạch mặt những kẻ thoái hóa, nắm  quyền sinh sát trong tay và lợi dụng “Pháp luật” hãm hại người trung thực, phá hoại hạnh phúc gia đình, trà đạp đạo lý làm người.  Việc Thuỵ Kiên quyết đòi bí thư Trọng phải “Sòng phẳng với quá khứ” (Nếu không ông lại khăn gói vào tù) muốn chứng minh “Tiến trình đổi mới tư duy, dân chủ hóa đời sống, chính trị xã hội là tất yếu”. Báo chí khen dàn diễn viên thể hiện “Quyền được hạnh phúc” là vở kịch sâu sắc, “Dữ dội” một cách thâm trầm. Như NSƯT Hoàng Dũng vai Thuỵ, NSƯT Hoàng Cúc vai Nghiêm, diễn tả sinh sắc tinh tế mối quan hệ trớ trêu cay đắng giữa cặp vợ chồng “cứng tuổi”. Ngay lúc Thuỵ hiểu ra nỗi khổ của vợ, cả hai đều dào dạt tình nghĩa, sâu lắng, xót xa, bộc lộ qua ánh mắt, cử chỉ, lời nói rụt rè, ngỡ ngàng, gợi được sự thương cảm ái ngại trong khán giả. NSƯT Hoàng Dũng thể hiện vai Thuỵ lúc nào cũng trầm lắng, bước thận trọng, ứng xử cân nhắc, thể hiện rõ con người “dày dạn, phong trần” cương nghị…

Giữa tháng 3/1989 Đoàn vào Thành phố Hồ Chí Minh biểu diễn lần thứ 6 với vở: “Quyền được hạnh phúc” tại sân khấu Hội trường Liên Hiệp Công Đoàn được đông đảo các tầng lớp khán giả khen ngợi và đánh giá cao. Các báo đăng bài giới thiệu và khen ngợi các vai của NS Hoàng Dũng, NS Nhật Đức, NS Hoàng Cúc, đặc biệt nhấn vào sự xuất hiện của lớp diễn viên trẻ như Minh Hòa vai Bích, Phúc Định trong vai Tùng. Các báo cho rằng: “Thành công của Tôi và chúng ta (2 tập) kết hợp giữa lý và tình, giữa bức tranh xã hội còn nhiều bóng đen và khát vọng vươn tới của con người”. Còn “quyền được hưởng hạnh phúc” cho người xem thấy “sức nóng” của đời sống xã hội – chính trị…Và rằng bộ ba vở “Tôi và chúng ta” “Khoảnh khắc và vô tận” “Quyền được hạnh phúc” của đoàn kịch Hà Nội với đạo diễn Hoàng Quân Tạo, Tác giả Lưu Quang Vũ muốn khái quát một giai đoạn đầy biến động trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội.

Đầu tháng 5 đoàn trở về Hà Nội sau khi hoàn thành chuyến lưu diễn tại thành phố Hồ Chí Minh đoàn đồng thời dựng hai vở là: “Đỉnh cao vực thẳm” của tác giả Thanh Hương và “Triều đình Ha hu hơ” hài kịch của Hoàng Nhuận Cầm. “Đỉnh cao và vực thẳm” của Thanh Hương do NS Thanh Tú và NS Quốc Toàn Đạo diễn, nhạc sỹ Nguyễn Hải viết nhạc, họa sỹ Ngọc Mỹ làm mỹ thuật. Các nhân vật chính: NS Trần vân vai Minh, NS Bích Thủy vai Thu, NS Lan Hương vai vợ ông tướng, NS Chu Hùng vai Bèo bọt, NS Tiến Đạt vai ông tướng…Tiết mục lên án bọn cơ hội bất chấp lương tri, đạo lý trà đạp lên tình cha con, nghĩa vợ chồng, tìm đủ mọi cách tiến thân, ở đây NS Trần Vân, NS Bích Thủy thể hiện vai rất xuất sắc được khán giả tán thưởng. NS Lan Hương ra diễn có 1 lớp, NS Tiến Đạt xuất hiện chốc lát cũng đủ để lại nhiều ấn tượng tốt.

Triều đình Ha Hu Hơ do NSƯT Hoàng Quân Tạo đạo diễn, nhạc sỹ Đỗ Hồng Quân viết nhạc, họa sỹ Ngọc Mỹ – mỹ thuật. Nhân vật chính do các nghệ sỹ Nhật Đức, Lan hương, Trần Đức, NSƯT Hoàng Cúc, Kim Chi, Xuân Tiên, Minh Vượng…Đảm nhiệm tiết mục mang đậm tính thời sự, dùng tiếng cười lên án cùng khuyến cáo bọn gian thương lợi dụng chính sách kinh tế mở rộng của Nhà nước mà chụp lợi.

trieudinhhahuhoCảnh trong vở “Triều đình Ha-hu-hơ”

     Cuối quý I năm 1990 Đoàn quyết định dựng vở “Nghĩ về mình” của tác giả Xuân Trình để tham dự hội diễn 1990, đợt 1 tổ chức tại Hà Nội. Vở do NSƯT Hoàng Quân Tạo và NSƯT Quốc Toàn đạo diễn, Phó Đức Phương viết nhạc, NSND Doãn Châu mỹ thuật, nhân vật chính do các nghệ sỹ Minh Hòa, Lan Hương, Trần Đức, Kim Chi, Tiến Đạt đảm nhận…Vở diễn đoạt bằng khen và huy chương vàng của ban chỉ đạo cùng với 4 huy chương vàng cho các diễn viên: Kim Chi, Lan Hương, Tiến Đạt, Minh Hòa và 4 huy chương bạc cho các nghệ sỹ: Hoàng Dũng, Hoàng Cúc, Trần Đức, Nhật Đức cũng tức là đơn vị đoạt số huy chương vàng và bạc cao nhất so với các tiết mục của các đơn vị bạn.

nghiveminh

nghiveminh3Cảnh trong vở “Nghĩ về mình”

     Có thể nói phong cách chính luận trên sân khấu Nhà Hát Kịch Hà Nội từ nhiều năm qua, bên cạnh việc tiếp cận và đi sâu vào những vấn đề bức xúc của cuộc sống hiện tại, diễn tả những con người hôm nay, kịch nói Hà Nội còn từ cái “Hôm nay” mà nhìn lại “Hôm qua”. Những vở diễn về cuộc chiến tranh hôm qua trên Sân khấu Hà Nội, cũng là những vở nóng bỏng của cuộc sống xã hội hôm nay bởi: Vẫn những nhân vật ấy, thân phận ấy. Vở “Những linh hồn sống” và “Ăn mày dĩ vãng” đã làm được cái điều đó; Nếu như “Tôi và chúng ta”, những con người từ chiến tranh bước vào cuộc sống hòa bình bằng tư thế tự hào và phẩm chất của những chiến sỹ từng được tôi luyện trong chiến tranh, từng xem việc hy sinh vì đồng đội, hay xông lên phía trước là phẩm chất bình thường của người lính thì đến vở “Những linh hồn sống” con người của hôm nay lại với những dằn vặt đau khổ về cái sự thật trong chiến tranh đến nay đã bị vùi lấp. Hoặc những con người cao đẹp trong quá khứ thì đến nay đã bị tha hóa (Ăn mày dĩ vãng) đã nói lên điều đó.

nhunglinhhonsongCảnh trong vở “Những linh hồn sống”

anmaydivang2Cảnh trong vở “Ăn mày dĩ vãng”

anmaydivangCảnh trong vở “Ăn mày dĩ vãng”

     Ngày 13/10/1993 Đoàn Kịch nói Hà Nội được nâng cấp thành Nhà Hát Kịch Hà Nội. Với cơ cấu tổ chức: Ban giám đốc gồm NSƯT Hoàng Quân Tạo (Giám đốc), NSƯT Quốc Toàn, họa sỹ- NSƯT Nguyễn Ngọc Mỹ (Phó Giám đốc); 02 Đoàn diễn viên, Phòng Hành chính tổng hợp.

Một loạt vở diễn được dàn dựng trong thời kỳ này như: “Hà Nội đêm trở gió”, “Thị trường trái tim”, “Sám hối”, “Khoảng trống”…

“Hà Nội đêm trở gió”, tác giả: Chu Lai,  đạo diễn Hoàng Quân Tạo và một số vở khác không đơn thuần là sự phản ánh hiện thực nóng bỏng về những con người Hà Nội hôm nay, mà còn là sự tìm tòi khám phá, mổ xẻ những vấn đề nhức nhối mà cuộc sống đang đặt ra trong chúng ta. Buộc chúng ta phải đối mặt và hóa giải những mâu thuẫn, những hiện thực tiêu biểu trong cuộc sống đó theo chiều hướng tích cực.

HNdemtrogioCảnh trong vở “Hà Nội đêm trở gió”

     “Khoảng trống” tác giả Nguyễn Anh Biên, đạo diễn NSƯT Hoàng Quân Tạo.

Khoảng trống là câu chuyện mối tình tay ba nghiệt ngã, bạo liệt nhưng tôn trọng nhau. Nỗi đau đớn, éo le đến từ cái tốt, cái thiện. Diệu Loan (Kim Chi) yêu Trần Hoàng (Hoàng Dũng) khi họ ở tuổi 20. Nhưng những tính toán thời chiến của cô gái trẻ đã khiến họ không dám đi tới cùng hạnh phúc. Từ sự kính trọng người thầy (Trần Đức) cô đã lấy ông và có hai đứa con. Thời gian trôi qua tưởng như tất cả đã an bày, rồi sự trở về của Trần Hoàng lúc này đã trở thành một giáo sư triết có uy tín đã li dị vợ, làm trỗi dậy những tình cảm tưởng như đã nguôi ngoai trong lòng Diệu Loan. Trong lòng họ cứ lớn dần những hụt hẫng, chơi vơi trong hạnh phúc…

khoangtrong

khoangtrong2Cảnh trong vở “Khoảng trống”