55 năm hình thành và phát triển | Nhà hát kịch Hà Nội

55 năm hình thành và phát triển

NHÀ HÁT KỊCH HÀ NỘI

55 NĂM HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN

1

 

Những ngày này, tập thể cán bộ, nghệ sỹ – diễn viên, công nhân  viên chức Nhà Hát Kịch Hà Nội đang ra sức thi đua lập thành tích chào mừng kỷ niệm 55 năm ngày thành lập (1959-2014). Trong suốt hành trình của mình với một tập thể tâm huyết, đoàn kết và sáng tạo Nhà Hát Kịch Hà Nội đã gặt hái được nhiều thành công. Với đội ngũ nghệ sỹ diễn viên, được khán giả yêu mến, xứng đáng là Nhà Hát của Thủ Đô và có một vị trí đáng trân trọng trong cả nước.

     Các thành tích đã đã đạt được:

– 01 Huân chương độc lập hạng Ba.

– 01 Huân chương lao động hạng Nhì.

– 01 Huân chương lao động hạng Ba.

– 03 Bằng khen của Chính phủ.

– 19 Huân chương, huy chương kháng chíên chống Mỹ cứu nước hạng Nhất, hạng Nhì, hạng Ba của hội đồng nhà nước tặng cho các nghệ sỹ, cán bộ, công nhân viên chức trong Nhà Hát.

– 55 Huy chương vàng, 40 huy chương bạc và nhiều bằng khen, giấy khen tặng cho các tiết mục và các nghệ sỹ trong 8 kỳ Hội diễn sân khấu chuyên nghiệp toàn quốc.

– 01 Bằng khen của Bộ Văn hoá Mông Cổ.

– 02 giải thưởng Thăng Long cho 2 vở diễn: “Hà Nội đêm trở gió” và “Luỹ hoa”.

– 01 giải thưởng văn học nghệ thuật Thủ đô vở “Tình sử ngàn năm”.

– 06 lần đựơc nhận giải thưởng vở diễn hay nhất năm của Bộ Văn hoá và Hội nghệ sỹ sân khấu Việt Nam và Cục nghệ thuật biểu diễn.

–  Có 4 nghệ sỹ được Nhà nước phong tặng danh hiệu Nghệ sỹ Nhân dân:

* NSND Trần Hoạt

* NSND Hoàng Dũng

* NSND Hoàng Cúc

* NSND Minh Hòa

     – 19 nghệ sỹ được nhà nước phong tặng Nghệ sỹ Ưu tú:

* NSƯT Hoàng Quân Tạo

* NSƯT Nguyễn Quốc Toàn

* NSƯT Thu An

* NSƯT Trịnh Mai

* NSƯT Trần Hạnh

* NSƯT Thanh Tú

* NSƯT Trần Đức

* NSƯT Trần Kiếm

* NSƯT Đức Lưu

* NSƯT Vũ Văn Phơ

* NSƯT Nhật Đức

* NSƯT Minh Vượng

* NSƯT Tiến Đạt

* NSƯT Thu Hà

* NSƯT Trung Hiếu

* NSƯT Đức Quang

* NSƯT Xuân Đồng

* NSƯT Công Lý

* NSƯT Bích Thuỷ

 

    I. GIAI ĐOẠN 1959-1965

Sau 5 năm miền Bắc hoàn toàn giải phóng, nước Việt Nam dân chủ cộng hòa non trẻ dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng Sản Việt Nam đã thực hiện thắng lợi kế hoạch 2 năm phục hồi và kế hoạch 3 năm phát triển kinh tế. Đời sống kinh tế xã hội đã dần ổn định, mọi mặt sinh hoạt của nhân dân đã được cải thiện, nâng cao đáng kể. Do đó, nhu cầu về tinh thần, mong muốn được giải trí, được thưởng thức văn hóa nghệ thuật của quần chúng nhân dân ngày một đòi hỏi nhiều hơn. Để đáp ứng nguyện vọng của đông đảo quần chúng, động viên lòng yêu nước, cổ vũ tinh thần hăng hái thi đua lao động xây dựng kiến thiết đất nước của mọi tầng lớp nhân dân Thủ đô và cũng nhằm thực hiện tốt hơn các nhiệm vụ chính trị là phổ biến rộng rãi mọi chủ trương, chính sách pháp luật của Đảng, Nhà nước. Thành ủy và Uỷ ban hành chính Hà Nội đã cho phép Sở văn hóa Hà Nội tổ chức tuyển diễn viên để lập thêm đội Kịch, đội Chèo, đội Xiếc, Ảo thuật kết hợp với đoàn Ca múa ( đã ra đời từ mấy năm trước ) thành lập ra Đoàn Văn Công Nhân dân Hà Nội do đồng chí Đinh Thiện Bao làm Trưởng đoàn và nhà thơ, nhà biên kịch, đạo diễn Trần Huyền Trân làm Phó trưởng đoàn phụ trách nghệ thuật.

Thời gian đầu, Đoàn văn công nhân dân Hà Nội hoạt động gặp rất nhiều khó khăn bởi tập thể diễn viên còn mới mẻ, chưa có kinh nhiệm biểu diễn lại vừa phải học tập, rèn luyện làm diễn viên lại vừa phải tự làm lấy đạo cụ, phục trang, ánh sáng, hậu đài. Nhưng với tình yêu nghệ thuật, lòng nhiệt tình, sự quyết tâm vượt qua mọi gian khó, nỗ lực học tập, rèn luyện không biết mệt mỏi của tất cả mọi người trong đoàn cộng với sự giúp đỡ, quan tâm sâu sát của lãnh đạo các cấp. Đoàn Văn Công Nhân Dân Hà Nội đã dần dần hoạt động ổn định và bắt đầu biểu diễn phục vụ quần chúng nhân dân.

Đoàn Văn Công Nhân Dân Hà Nội phải thường xuyên biểu diễn phục vụ đồng bào nội, ngoại thành và cả các tỉnh bạn, sử dụng nhiều hình thức của nhiều bộ môn nghệ thuật, trong đó có kịch nói. Đội kịch đã dàn dựng được một số vở kịch ngắn như:

 – “Tiếng súng trong đêm mưa ” của Nguyễn Huy Hoàng với đề tài chống Pháp.

 -“Buổi tập trận cuối cùng” của Tất Đạt với đề tài đấu tranh thống nhất đất nước .

 – “Con lợn nhà bà Tân” của Vũ Đồng – Hài kịch đề tài nông nghiệp.

– “Nhà trẻ” của Quý Hiền.

 -“Bài bích báo” của Huy Thành với đề tài công nghiệp

baibichbaoCảnh trong vở “Bài bích báo”

gapvoCảnh trong vở “Gặp vợ”

     Các tác phẩm kịch ngắn đầu tiên này của Đội kịch trong Đoàn Văn công nhân dân Hà Nội, khi biểu diễn phục vụ đã được đông đảo quần chúng nhân dân ủng hộ, khen ngợi và yêu thích.

     Phấn khởi trước những thành công bước đầu, đội kịch tiếp tục tập luyện thêm nhiều vở kịch ngắn nữa với nhiều đề tài, thể loại như: “Người giao hàng” kịch của Mỹ, “Ai là người nhận thưởng” của Hoài Giao, “Chiếc tạp dề ” của Vũ Thị Tuyết, “Cô chủ đề” của Tất Đạt , “Cục trưởng mới sắp đến” kịch của Trung Quốc, “Cái máy chém” của Trúc Đường v.v…

cai may chemCảnh trong vở “Cái máy chém”

     Hầu hết các vở kịch này dều được biểu diễn phục vụ khắp nơi, ở nội ngoại thành Hà Nội, các nhà máy xí nghiệp như nhà máy In Tiến Bộ, Đoạn đầu máy Hà nội, nhà máy Xe lửa Gia lâm, nhà máy xay Lương Yên, nhà máy Gỗ Cầu Đuống, các hợp tác xã ngoại thành và nhiều tỉnh bạn khác. Đến đâu, đội kịch cũng được đón nhận nồng nhiệt, yêu mến và khen ngợi.

     Đến cuối năm 1960, trải qua một thời gian tập luyện và biểu diễn, trình độ chuyên môn của tập thể diễn viên của đội kịch đã được nâng cao rất nhiều. Ban phụ trách Đoàn văn công nhân dân Hà Nội quyết định cho đội kịch dàn dựng vở kịch dài đầu tiên mang tên “Giờ phút quyết định” kịch bản của Nguyễn Bắc-Lộng Chương, đạo diễn Trần Huyền Trân, trang trí Nguyễn Thuận, âm nhạc Nguyễn Hữu Hiếu… “Giờ phút quyết định” ghi lại chiến công của những người công nhân hoả xa và nhiều tầng lớp nhân dân lao động Hà Nội đã kiên cường, mưu trí đấu tranh giữ lại đường sắt mạng lưới giao thông huyết mạch cho chính quyền cách mạng tiếp quản Thủ đô. Vở kịch có đến gần 30 nhân vật có tên chưa kể vai phụ và quần chúng nên đội kịch không đủ người, ban phụ trách Đoàn đã phải huy động cả đội Chèo và anh em Ca múa cùng tham gia đóng kịch.

gio phut quyet dinhCảnh trong vở “Giờ phút quyết định”

     Vở kịch “Giờ phút quyết định” đã tạo được tiếng vang lớn với đông đảo khán giả Thủ đô và dư luận xã hội. Vở diễn đã khẳng định sự tiến bộ, trưởng thành vượt bậc về trình độ mọi mặt của đội ngũ diễn viên, đánh dấu một bước tiến quan trọng của đội kịch và Đoàn văn công nhân dân.

     Đầu năm 1961, đội Kịch lại bắt đầu tập vở mới “Những người du kích” của tác giả Xuân Trình, đạo diễn Văn Chi có sự cộng tác của đạo diễn Trần Hoạt, Trương Nhiên. Phần mỹ thuật của Nguyễn Thuật và âm nhạc của Trần Quý. “Những người du kích” là vở kịch 5 màn nói về cuộc chiến đấu trong vùng địch hậu thời kháng chiến chống Pháp, vùng làng hoa Liễu Giai Hà Nội.

nhung nguoi du kichCảnh trong vở “Những người du kích”

     Vở kịch “Những người du kích” đã rất thành công, khi biểu diễn phục vụ khán giả đã nhận được nhiều sự khen ngợi. Sau đó khi tham gia hội diễn sân khấu Thành phố do Sở văn hóa tổ chức để kỷ niệm 10 năm giải phóng Thủ đô, vở “Những người du kích” đã giành được huy chương Vàng và một số vai diễn trong vở cũng nhận được Huy chương, khen thưởng xứng đáng.

     Đầu năm 1962, đội Kịch nhận được chỉ thị phải khẩn trương chuẩn bị tiết mục để tham gia Hội diễn nghệ thuật sân khấu chuyên nghiệp toàn quốc. Đơn vị đã chọn dựng vở  “Lam Sơn tụ nghĩa” kịch thơ 4 màn của Nguyễn Xuân Trâm, đạo diễn Trần Huyền Trân, âm nhạc Văn Chung, mỹ thuật Nguyễn Tiến Chung. Vở kịch khai thác truyện Nguyễn Trãi và các anh hùng khác tìm cách vào Lam Sơn dâng kế sách Bình Ngô thời kỳ chống quân Minh, thế kỷ XV.

     Tham gia dự hội diễn 1962 vở “Lam Sơn tụ nghĩa” nhận được huy chương Bạc và vai Nguyễn Trãi do Trần Ngọc Hạnh đóng đoạt huy chương Vàng .

Lam Son tu nghiaCảnh trong  vở “Lam sơn tụ nghĩa”

     Một số vai diễn trong vở như Trần Nguyên Hãn , Phạm Văn Xảo , bà Ninh , cô lái đò v.v… cũng nhận được nhiều khen thưởng vì có nhiều nét sáng tạo.

Lam Son tu nghia2Cảnh trong vở “Lam Sơn tụ nghĩa”

     Từ thực tế dàn dựng và biểu diễn, đội Kịch dần hình thành dàn diễn viên kịch thế hệ đầu tiên ham học hỏi, dám nhận vai và mạnh dạn sáng tạo mỗi khi thể hiện nhân vật. Bao gồm các nghệ sỹ: Lê Khang; Hạc Đính; Hoàng Quân Tạo; Ngân An; Nguyễn Ánh; Hải Việt; Hữu Độ; Ngọc Đính; Hoàng Thanh Giang; Phạm Bằng; Trần Ngọc Hạnh; Lê Mai; Vũ Thanh Tú; Kim Xuyến; Nhật Đức…